punkty widzenia

Nie byłoby sensu wciągać Czytelnika w niesmaczne szczegóły diety i tracenia kilogramów, gdybym jednak w końcu naocznie nie przekonał się, że odchudzanie ma sporo wspólnego z psychoterapią, ba, nawet z terapią rodzin. Otóż po docinkach ze strony najbliższych typu: „moje ty Doppio” lub „jest Ciebie więcej do kochania” – postanowiłem wziąć się za siebie. Coraz więcej facetów w moim wieku obrasta tłuszczem, a ja zdecydowanie nie chcę dołączyć do tej większości. Postanowiłem zatem przejść na dietę, a że absolutnie nie mam czasu na przygotowywanie posiłków, bez mała pół swojej pensji uniwersyteckiej przeznaczyłem na chude posiłki, które codziennie rano są mi dostarczane w pięciu pudełeczkach. Wbrew pozorom, największą przeszkodą w trzymaniu się diety i nie dojadaniu okazali się najbliżsi. A oto ich reakcje:

„Czy na pewno Ciebie na to stać?” lub „Wiesz, póki co możemy sobie pozwolić na tego typu diety, ale idzie kryzys…”

Teściowa: „Ale ja bym ci zrobiła smacznej!”, „A czy Ty wiesz, co tam pchają, przygotowując te posiłki”

Przyjaciółka: „Wiesz, czytałam na forum, że te posiłki nie zawsze są świeże” lub „To pewnie robota konkurencji, ale napisali, że czasami niektóre potrawy są spleśniałe!”

OK. – zniosłem nawet te upokorzenia przed znajomymi w trakcie imprez, gdzie niby przez przypadek (podobno) wyrywało się najbliższym (do innych, jeszcze niezorientowanych): „O dzisiaj sobota. To dzisiaj nie dostarczają Tobie jedzenia. Dzisiaj możesz zjeść trochę więcej, biedaku” – przy czym było to powiedziane takim tonem, jakby świat miał się dowiedzieć: „O, Szymon zaczął miesiączkować!”.

Dobiła mnie jednak moja matka, która w rozmowie telefonicznej powiedziała: „Mój Boże, to wspaniale, że schudłeś 8 kg, ale tak się denerwuję, że znów przytyjesz…”…. No comments!

Lubię posłuchać, co ludzie mówią o nas – terapeutach. Nie zawsze jest to może bardzo miłe, ale myślę, że warto przejrzeć się w zwierciadle czyichś słów. Pomijam oczywiście głupawe żarty (zresztą wciąż te same), które po prostu mnie nudzą. Ludzie, wymyślcie w końcu coś bardziej ciekawego. Pomijam też generalne uwagi typu „Wszyscy terapeuci mają sami ze sobą kłopoty” – takie stwierdzenia po prostu nie pomagają mi lepiej zrozumieć moich/naszych niedociągnięć, błędów, śmiesznostek. Czasami jednak złości mnie coś, co nazywam na swój użytek grami terapeutycznymi.

Opiszmy jedną z nich. Gdy byłem dzieckiem, moja matka, starając się mnie wychować na człowieka kulturalnego, chadzała ze mną do opery. Jej instytut rozprowadzał specjalne karnety, które gwarantowały wejście do Teatru Wielkiego w Warszawie na określone przedstawienia. Różnie wspominam te przedstawienia. Zapamiętałem „Jezioro Łabędzie”, na którym – nie wiem z jakiego powodu – byliśmy ze trzy razy. Nie był to okres prosperity naszego baletu i strasznie mi się nie podobało, że tańczą nierówno. Ale nie o tańcu!

Raz „z powodu karnetu” trafiliśmy na premierę „Czarodziejskiego Fletu”. Opera dostojna z kilkoma „hitami”.

Mama się trochę krępowała, gdyż nie mieliśmy odpowiedniego stroju na premierę. Blisko nas siedział ś.p. Waldorf, który gromadził wokół siebie ożywioną, acz nastawioną refleksyjnie grupę melomanów. W trakcie antraktu, gdy matka ukryła się w „gotowalni”, ja podsłuchiwałem rozmowy grupy Waldorfa. Byłem smarkacz i nic oczywiście z tej rozmowy nie rozumiałem (wątpliwe, czy i dzisiaj bym coś zrozumiał). Pamiętam jednak, że niemalże co drugie słowo powtarzane przez kolejne osoby brzmiało: TO INTERESUJĄCE! Gdy już wszyscy znudzili się przymiotnikiem interesujący, podjęli odmieniać GŁĘBIA SCENY. Kiedy podzieliłem się z matką uwagą o głębi sceny, zaczęła się śmiać ze mnie (ale w domu sama powiedziała ojcu o głębi sceny).

Co to ma wszystkiego wspólnego z psychoterapią? Otóż ma. My terapeuci mamy swoje ulubione wyrażenia, które z lubością obracamy w naszych terapeutycznych ustach. Jedno z takich powiedzonek brzmi: „Zainteresowało mnie…” Ja nie mam nic przeciwko zainteresowaniu – wprost przeciwnie, sam uczę studentów, że zaciekawienie jest koniecznym stanem umysłu dobrego terapeuty. Tylko, iż „zainteresowało mnie” czasami pokrywa brak refleksji, własnej oryginalnej myśli, obserwacji. Pomijam milczeniem te sytuacje, w których „zainteresowało mnie” maskuje znudzenie lub jest wyrazem mechanicznego użycia „poprawnie politycznego” (w kontekście psychoterapii) zwrotu. Bywa więc, że „zainteresowało mnie” staje się niczym innym tylko pewną grą słowną, w której stawką jest kontynuowanie rozmowy. Ileż to znaczeń i stanów umysłów terapeutów może oddawać wyrażenie „zainteresowało mnie”. Dopiero analiza tych różnych znaczeń byłaby doprawdy fascynująca. Ale tu wchodzimy już na teren innej gry terapeutycznej, w której to, co mówi nasz Rozmówca, stanowi tylko pretekst do zafascynowania się analizą własnego strumienia terapeutycznej świadomości (nazwijmy tą grę – grą w Narcyza). O tym jednak innym razem.

Wróciłem tydzień temu z konferencji poświęconej terapii narracyjnej, która odbywała się w Brighton. Konferencja jak to konferencja – od dłuższego już czasu straciłem szczególne nabożeństwo do konferencji. Pozwalają one oczywiście „trzymać rękę na pulsie”, no i poza tym pełnią charakter towarzyski. W sensie merytorycznym chyba rzadko okazują się owocne, co nie znaczy, że inne ich funkcje bym lekceważył.

W Brighton prowadziłem warsztat poświęcony tragedii i narracjom. Skupiłem się głównie na tragedii obozów koncentracyjnych i w tym kontekście chciałem zachęcić uczestników warsztatu do refleksji nad założeniami konstrukcjonizmu społecznego. Udało mi się to tylko częściowo, ale chciałem się podzielić własnymi przemyśleniami, które narodziły się z namysłu nad obozami.

W psychoterapii dużo uwagi poświęcamy wolności. Nasi Rozmówcy stają się wolni od różnego rodzaju historii, którymi dotychczas żyli, a które wiązały się z jakąś formą cierpienia. Mniej górnolotnie, w wyniku terapii, Rozmówcy uwalniają się od symptomów różnych zaburzeń, od fobii, depresji, ataków paniki. Między innymi dzięki spotkaniu z terapeutą zyskują wolność wyborów, mają odwagę kształtować swoją przyszłość w bardziej niezależny niż dotychczas sposób itd.

Dawno temu czytałem już jednak esej prof. Wciórki, który bardzo wyraźnie mówił, że wolności powinna towarzyszyć odpowiedzialność. Myśl oczywiście nie jest jakaś wyjątkowo oryginalna, ale powróciła do mnie niespodziewanie w kontekście rozmyślań nad obozami. Dlaczego?

Gdy przygotowywałem się do warsztatów (zresztą jak i w ich trakcie) „ostrzeżono” mnie, że zajmując się warsztatami wkraczam na pole czegoś, co dla siebie nazwałem „żydowską wrażliwością”. Otóż obozy koncentracyjne stały się bez wątpienia jednym z najbardziej znanych znaków Holokaustu – rozdzierająco bolesnym znakiem. Tragedia narodu żydowskiego była i jest niewyobrażalna, poza słowami. Zresztą to było jedną z tez mojego wystąpienia: historie to nie wszystko, cierpienie wykracza poza historie i nie należy mylić historii o cierpieniu z samym doświadczeniem cierpienia.

Część moich kolegów (z tzw. zachodnich krajów), przyjmując postawę „wrażliwości na żydowskie kwestie”, woli milczeć w obliczu tragedii obozów koncentracyjnych, wychodząc z założenia, że mówienie o obozach przynależy głównie Żydom, bo dla nich ta tragedia ma szczególne znaczenie. Ja jednak, absolutnie nie kwestionując szczególnego cierpienia narodu żydowskiego, zastanawiam się nad konsekwencjami przyjęcia tego stanowiska.

Stojąc na straży „żydowskiej wrażliwości” łatwo obozy zacząć traktować jako tragedię wyłącznie narodu żydowskiego. Pomijając historyczną fałszywość takiego stanowiska (nie tylko Żydzi ginęli w obozach), obawiam się, że wtedy przestajemy przyjmować odpowiedzialność za tragedię obozów. Owszem, szanujemy tych ludzi, stajemy w ciszy wobec tej tragedii, ale nie jesteśmy za nią odpowiedzialni. To tak, jak z angielskim słowem acknowledgement (nie ma dobrego odpowiednika w języku polskim). Można „acknowledge” (uszanować) czyjeś cierpienie, ale ja myślę, że to za mało. My powinniśmy odpowiedzieć na to cierpienie (to respond). Dla mnie odpowiedzią jest przyjęcie odpowiedzialności. Tak, to my wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za obozy, i Ty, i Pani, i Pan i ja, niezależnie, czy jesteśmy Żydami, czy też nie.

Wracając do terapii – obok wolności ważną wartością w terapii staje się dla mnie odpowiedzialność – zarówno moja odpowiedzialność jako terapeuty, jak i odpowiedzialność mojego Rozmówcy za siebie, za swoje życie, za historie, które na nowo opowiada. Jak promować tę odpowiedzialność? Jak współtworzyć narracje o odpowiedzialności w trakcie spotkań terapeutycznych? Jak pozostać wolnym, ale odpowiadać za tę wolność, podjąć ją w sposób odpowiedzialny?

Zapraszam wszystkich zainteresowanych na pierwszy w Polsce kurs terapii narracyjnej. Jest organizowany przy współpracy z Centre for Narrative Practice oraz Maboru. Sześciodniowy kurs będzie prowadził Hugh Fox, który jest jednym z najbardziej znanych terapeutów narracyjnych w Wielkiej Brytanii. Ja będę go wspierał, a przy okazji sam się uczył. To, co ja mogę też dodać, to pewne „akademickie” uporządkowanie terapeutycznych refleksji.

Uczestniczyłem w warsztatach Hugh w Manchesterze. Dobrze wyważył czas poświęcony na ćwiczenia, rozmowy oraz część wykładową. Poza tym facet ma na prawdę duże doświadczenie i jest sympatyczny.

Kurs zakończy się uzyskaniem brytyjskiego dyplomu uczestnictwa w kursie terapii narracyjnej (level 1)!

Więcej informacji znajduje się na stronie Maboru. Serdecznie zapraszam.     

• Wyjątki – historie , zdarzenia, które nie są zgodne z dominującą historią; podważają ją; wyjątki zdarzają się wtedy, gdy Rozmówcy udało się "przechytrzyć" problem.

• Termin używany przez White’a, a pochodzący z pracy Ervina Goffmana.

• Wyjątki są lekceważone przez Rozmówcę, gdyż nie pasują do dominującej historii, pozostają nierozpoznane i nieopowiedziane, wyjątki wzbogacają i zmieniają dominującą historię.

Wyjątkowe nie jest zdjęcie samo w sobie. Wyjątkowe nie jest również to, że pod czadorem mogą być ukrywane (lub eksponowane w kontraście do niego) minispódniczka, pończochy lub buty na wysokich obcasach. W końcu w bogatych krajach arabskich nowoczesne kobiety dbają o podkreślenie swojej kobiecości, nawet jeśli ukrywają ją przed oczami zewnętrznego świata. Dużo czasu i pieniędzy inwestują również w podkreślanie oraz ozdabianie dłoni i oczu, np. obserwuje się tam wysoką sprzedaż szkieł kontaktowych zmieniających kolor tęczówki. Wyjątkowa nie jest zapewne również reakcja kobiet „Świata Zachodniego” na czador czyli… natychmiastowa chęć przymierzenia go. Obserwuję ją u wszystkich moich gości bez względu na wiek i przekonania. Również niektórzy mężczyźni chcą go przymierzyć. Co ciekawe, męski strój pochodzący z tego samego rejonu, choć egzotyczny, nie wzbudza takiego pragnienia. Wyjątkowa natomiast wydaje mi się ta chwila, kiedy czador przesłania świat, a także ta krótka chwila ulgi po jego zdjęciu. Poczucie odmienności. Chwilowe, umowne zresztą, pozbawienie się kobiecości, ale nawet i człowieczeństwa i przynależnych z jego racji, zdawałoby się niezbywalnych, praw, np. do wolnego wyboru. Wyjątkowe wydaje mi się to chwilowe przerażenie „przecież nic nie widzę, przecież niczego nie mogę zrobić”, które szybko jest bagatelizowane. Dotknięcie prawdziwego problemu, przy zbyt szybkim i gwałtownym skróceniu dystansu, jest na tyle zagrażające, że uniemożliwia refleksję. Wyjątkowe więc wydaje mi się bagatelizowanie. Wyjątkowe wydaje mi się poczucie wolności zyskane dzięki nałożeniu czadoru przez kobietę, która na co dzień nie musi go nosić.

Monika Rybak

Czasami spotykam się z pytaniem: „Czy powinnam/powinienem zgłosić się na psychoterapię?” Kiedy odpowiadam: NIE WIEM, A JAK TY SĄDZISZ? – słyszę: „No tak, typowy psychoterapeuta. Nie możesz mi po prostu odpowiedzieć?”. ALE JA NAPRAWDĘ NIE WIEM – tak jak nie wiem, co ludzie powinni robić, aby być szczęśliwi i jak powinni żyć. Albo może inaczej: WIEM W TYCH SPRAWACH TYLE SAMO, CO INNI.

Wracając jednak do wyjściowego pytania i do mojej odpowiedzi na nie. Jeśli się wahasz, to zastanów się nad wszelkimi za i przeciw. Psychoterapia daje nadzieję na zmianę. Co Tobie uwiera? Czego masz dosyć i jak bardzo masz tego dosyć?  Jakie historie z Twojego życia doprowadziły Cie do punktu, w którym zaczęłaś/zacząłeś rozważać podjęcie psychoterapii? Jakie są Twoje nadzieje? Jestem za tym, aby też bardzo poważnie przyjrzeć się wszystkim przeciw. Niektórzy powiedzą, że te przeciw to po prostu opór, czyli lęk przed zmianą. Nie do końca lubię ten termin, tj. opór – bo myślę, że jest często nadużywany przez terapeutów (ale to temat na inny wpis). Niezależnie jednak jak to nazwę, trzeba się zastanowić, co OPÓR (lęk przed zmianą) chce Tobie ważnego powiedzieć? Przed czym Ciebie przestrzega? Jakie OPÓR widzi minusy?

Psychoterapia to też w końcu wydatek Twoich pieniędzy i poświęcenie czasu. Wcale nie lekceważyłbym tych czynników. Inwestujesz w coś i masz tylko mglistą nadzieję, że to się zwróci. Poza tym raptem przyjdzie miłe popołudnie, ciepło, poszłoby się na kawę albo do ulubionej księgarni (by sięgnąć po ten bardziej wyrafinowany sposób wydawania pieniędzy), a tu umówiona wizyta u terapeuty, który będzie zadawał nie zawsze wygodne pytania, albo co gorsza spyta się Ciebie: O czym chciałby Pani dziś porozmawiać? (O nie! Niech to on dziś wymyśli, ma jakiś plan! No musi mieć plan leczenia mnie!).               

Zastanów się też, co chciałabyś/chciałbyś uzyskać dzięki wizycie u terapeuty. W czym ma Tobie pomóc ta wizyta? Co chcesz zmienić i co ta zmiana pociągnie za sobą? Odpowiedzi na te pytanie i tak nie unikniesz. Zada je (a przynajmniej powinien je zadać) Twój psychoterapeuta. A może to ktoś Ciebie wysyła na terapię? Może słyszysz, że powinnaś się leczyć? Co ta osoba ma na myśli? Co ją niepokoi? A co Ty na to?       

Oczywiście pamiętaj też, że można się całe życie wahać. Możesz, co pewien czas wybierać się na psychoterapię, rozważać to, przemyśliwać i stać w miejscu… Po pierwsze może są jakieś poważne powody tego wahania? Może się czegoś obawiasz? A może po porostu nie jesteś pewien/pewna, czy chcesz podjąć cały ten trud związany z terapią, czy się będzie opłacało? Czy warto, czy będą jakieś zyski? Możesz w końcu iść do terapeuty i przedstawić mu swoje wątpliwości. Oczywiście wiesz, że ona/on za Ciebie decyzji nie podejmie, ale czasami w rozmowie może wyklarować się Tobie wiele spraw. Mówiąc i słuchając, co ma Tobie do powiedzenia druga osoba, precyzujesz sama/sam dla siebie swoje poglądy. To trochę tak, jakby przeglądać się w lustrze. Można przyjrzeć się swoim własnym słowom i zastanowić się: czego ja właściwie chcę? Tylko proszę, nie obrażaj się, gdy usłyszysz: „Może niech lepiej Pani/Pan dobrze przemyśli swoją decyzję.”

Wczoraj uczestniczyłem w spacerze organizowanym przez Gazetę Wyborczą - tym razem po Stradomiu i chrześcijańskiej części Kazimierza. Lubię te spacery, gdyż zwracają mi uwagę na zwykle pomijane przeze mnie detale: tu jakieś ładna fasada, tam drobny detal architektoniczny, perspektywa ciesząca oko. Zresztą tak, między innymi, rozumiem WIEDZĘ. Moja wiedza jako psychoterapeuty nie czyni mnie ekspertem od życia innych, ale raczej bardziej wprawnym obserwatorem. Wiedza pomaga mi dostrzegać i kojarzyć różne fakty, zjawiska, a także proponuje pewien sposób ich rozumienia. To tak, jak patrzeć niewprawnym okiem na obrazy. Obraz mi się podoba, czasem dostrzegę jakiś szczegół, czasem coś zwróci moją uwagę, ale dopiero, gdy czytam jego opis (konieczny przygotowany przez kogoś, kto naprawdę potrafi to robić), mogę dostrzec całe bogactwo dzieła. Podobnie przewodnik w trakcie spaceru mówi: o tam, ta brama, zajrzyj tam, podnieś głowę, a tu było to i to.

Wczoraj jednak jedno miejsce mnie zupełnie uwiodło. Otóż pozwolono nam wejść do klasztoru Ojców Misjonarzy. Najpierw miłe zaskoczenie – uroczy wirydarz – kwintesencja spokoju i wyważenia. Potem jednak coś, co zrobiło na wielu duże wrażenie: ogrody przyklasztorne. Nigdy nie zastawiałem się, co kryje się w środku wyznaczonym przez ulice Sebastiana, Dietla i Gertrudy. Cóż, pewnie kamienice, myślałem, a raczej nie myślałem, tylko zakładałem. Jest tam jednak ukryty naprawdę duży ogród, a nawet raczej park. Ramy dla niego stanowią ściany okolicznych kamienic – nie zawsze pięknie zadbanych, co jeszcze tylko podkreśla urodę tego miejsca.

Ogród zadbany, ale też z drugiej strony momentami pozostawiony samemu sobie, tak że nie jest przytłaczający uporządkowaniem. Wiosna dodawała świeżości, a nagłe wyłączenie tego obszaru z miasta powodowało wrażenie enklawy. Ukryty spokój. Ciekawe, ile miejsc i ludzi mijam w biegu, pozostawiając nierozpoznane to, co w nich ukryte?    

Godzina 6.00 rano, niedziela, słyszę za oknem gwar. Przypominam, 6.00 rano, niedziela! Katarzyna oblepiona kramami, a na nich bardzo żółte i bardzo czerwone cukierki, obok plastikowe pistolety i toruńskie pierniki z Krakowa, wata cukrowa oraz krówki, lizaki, wisiorki i inna biżuteria – słowem POSTMODERNIZM, czyli odpust. Zapach kawy z termosów pomieszany z jakimiś kościelnymi melodiami.

Postmodernizm mam w głowie – przygotowuję warsztaty poświęcone krótkoterminowej terapii skupionej na rozwiązaniu, czytam jednocześnie książkę „Najpierw wytresuj kurczaka” i piszę rozdział o terapii poznawczej pacjentów z zaburzeniami osobowości.

Radość mi sprawia lektura wspomnianej książki. Autorka, treserka zwierząt, stara się przekonać czytelnika do stosowania prostych zasad behawioryzmu w życiu codziennym. Idąc za jej podpowiedziami, staram się uwarunkować moich znajomych na dwa sformułowania (może kiedyś się przyda mi ten trening). Jedno z nich to: ZŁY KURCZAK – to ma być wzmocnienie negatywne. Gdy więc dzisiaj rano biegali wokół Wawelu i narzekali, że za chwilę wyzioną ducha, odpowiadałem tylko: ZŁY KURCZAK. Podobnie rzecz się miała wczoraj, gdy ni stąd, ni z owąd odcięli Internet w Kolorach. Zamiast tradycyjnego narzekania powtarzałem tylko: ZŁY KURCZAK. Za to, gdy pijemy kawę i przychodzi błogi moment (acz krótki) orzeźwienia – nadchodzi czas na wzmocnienie pozytywne: DOBRA KROWA (nie pytajcie się mnie, dlaczego Krowa, krowy są po prostu cute). DOBRA KROWA pojawiła się także wczoraj w schronisku na Kudłaczach. Rozparci na ławeczce, z piwem, mogliśmy kontemplować Beskid Makowski – i naprawdę nie musiałem już iść na film „Wino truskawkowe” , aby zanurzyć się w uroku Małopolski. Ja byłem częścią tego rozkosznego krajobrazu, jeszcze zachowującego świeżość wiosny, łagodnie sączącego się w słońcu. Słowem DOBRA KROWA.

Chyba życie jest jednak trochę bardziej skomplikowane, niż to zawarte pomiędzy tymi dwoma określeniami: DOBRA KROWA i ZŁY KURCZAK, ale czasami dobrze przypomnieć sobie o regułach behawioryzmu.

Wpis miał być poświęcony czemuś bardziej wzniosłemu, ale atmosfera majówki udzieliła się też mi i w związku z tym chciałem się podzielić kilkoma (nie najważniejszymi spostrzeżeniami).

Upadki

- „Oscypek na boczuszku” na Starych Wierchach – czegoś tak okropnego dawano już nie jadłem: pięć sparciałych oscypków na grubym kawale boczku (miała być do tego jeszcze żurawina, ale się skończyła, za co nawet nie mam pretensji, bo to przecież schronisko, a nie restauracja); mimo że boczek w ¾ zostawiłem, mam jego dosyć na długo; skusiłem się, bo nie wiedzieć czemu wyobraziłem sobie świeżutki oscypek w plasterku boczku z kroplą żurawiny.

- Subway na Kazmierzu. What? Tak, niestety to znak komercjalizacji tego miejsca. Jednocześnie zlikwidowano mi monopolowy na pl. Nowym. Ok. – nigdy tam nic nie kupiłem i raczej omijałem to miejsce szerokim łukiem, ale z drugiej strony są takie miejsca, które są ważne, bo są częścią tożsamości danego miejsca. Na Kazimierzu coraz więcej knajpek z podświetlonymi barami wypolerowanymi na wysoki połysk. A ja wciąż pamiętam Brewerie i piękne, olbrzymie akwarium. Kurczy się ten Kazimierz.  

- Wesołe miasteczko pod Wawelem. Tak w PL-u mamy mało pięknych widoków miast, a to jedno z miejsc szczególnych. Gdyby mi kiedyś przyszło na stale mieszkać za granicą, za tym widokiem bym tęsknił. Dlaczego więc nie szanujecie tych widoków! Pamiętam rok temu na Rynku jakieś drugorzędne festiwale, np. disco ukraińskiego. Te wesołe miasteczko to kontynuacja tej jarmarcznej tradycji. Po drugiej stronie Wisły – ok. Zasłania szpetny hotel. Ale po mojej stronie – to mnie po prostu boli.   

Wysokie Loty

- Bagelmama na Kazimierzu – byłem tam już drugi raz, drugi raz jadłem BLT i drugi raz byłem kontent. Tym razem skusiłem się jeszcze dodatkowo na bajgla (cynamonowego) ze słodkim serkiem, orzechami i miodem – znów sukces. Miła atmosfera – trochę polska, trochę z USA.

- Kontynuując poszukiwania śladów wspomnień brytyjskich, skusiłem się na polską wersję „ale”, chyba Bursztyn. Knajpa (obok Bajgli) dość przeciętna, ale piwo naprawdę dobre.

- Wznowienie (coroczne) działalność Grilla na Kazmierzu - to już tradycja, więc ze wzruszeniem kupowałem oscypki i ogórki małosolne, aby przegryźć nimi caipirozki pite w Kolorach. Pani Bożenko, dziękuję Pani – anonimowy wielbiciel Pani talentu!

Znaki zapytania?

- Non Iron Pub w Krakowie – podobno miejsce, gdzie można obejrzeć rugby w Krakowie, a dziś ma być transmisja półfinałów Heinekena. Gdy zadzwoniłem, aby upewnić się, czy przewidują transmisję, miła Pani nic o meczu nie wiedziała – nieźle, jak na rugby pub.

Nagle wielki cień pada na twarze bohaterów. Pan 1, Pani 1 i Pusia z przerażeniem spoglądają w prawo (tylko Tristan niewzruszenie tkwi pod ławką). Po chwili z tumanów kurzu wyłania się potężny rottweiler, ciągnąc za sobą mężczyznę przywiązanego do niego smyczą. Pies zatrzymuje się przed bohaterami, z jego pyska cieknie ślina, naprężony kaganiec mało nie pęknie na wyszczerzonych zębach. Mężczyzna z trudem podnosi się z ziemi, otrzepuje kurz z ubrania i,  dysząc, zwraca się do osłupiałych państwa.

Pan 2: Bardzo przepraszam za zamieszanie… Rocky po raz kolejny to zrobił. Uwielbia tratować wszystko, co spotka na swojej drodze. Ma z tego ogromną satysfakcję, łotr.

Pani 1: Wygląda bardzo groźnie…

Pan 2:  I taki też jest, niezwykle agresywny. Dzień bez bójki to dla niego dzień stracony. Nikt nie jest w stanie go okiełznać, próbowałem wszystkich sposobów, ale dla Rocky’ego żadne normy nie istnieją. Zupełnie nie potrafi się dostosować, liczy się tylko to, czego on chce w danej chwili, a zazwyczaj jest to ze szkodą dla innych.

Pan 1: Chciałbym, że mój pies miał tyle energii…

Pan 2: Nie wie pan, co mówi! Przez tego psa nie mam w ogóle życia, ciągle go muszę pilnować. O właśnie, Rocky, zostaw tego pudla!

Pani 1: Pusiu! Nie zaczepiaj Rocky’ego! Już się zakochałaś, ty kokietko? Ile razy mam ci powtarzać, że niektóre psy są niebezpieczne!

Pan 2: Właśnie to jest najgorsze – że wszyscy uważają, że jestem tak niebezpieczny jak  ten pies. Moi przyjaciele się ode mnie odsunęli. Po prostu boją się  mojego psa.

Pani 1: To chyba łatwiej byłyby panu bez niego?

Pan 2: Wie pani, jakoś nigdy o tym nie myślałem… Ciężko mi nawet sobie wyobrazić, jak by to było.

Pan 1: Moje życie bez Tristana też byłoby zupełnie inne. Mógłbym wreszcie zająć się sobą… Rozpocząć coś nowego… I ludzie przestaliby mnie traktować jak nudziarza, który tylko siedzi w domu z psem i się nad nim rozczula.

Pani 1: Gdyby moja Pusia nie urządzała histerii, jak wychodzę z domu bez niej, byłoby cudownie… Mogłabym bywać tam, gdzie naprawdę chcę, z osobami, przed którymi nie muszę grać. Nie musiałabym już przez nią kłamać. Mogłabym być sobą.

Pan 2: Może bez Rocky’go, ludzie przestaliby mnie unikać? Dostrzegliby mnie takim, jaki jestem, a nie tylko wściekłego psa, gotowego do ataku.

Pani 1: No to czemu się pan tego psa nie pozbędzie?

Pan 2: Bo się do niego przywiązałem.Pan 2 pokazuje nadgarstek obwiązany smyczą.

Pan 1: Pana ręka jest prawie sina! Zawsze tak pan chodzi z tą smyczą?

Pan 2: Tak. Szczerze mówiąc, nawet o tym zapomniałem, że ją mam. Już nawet tak bardzo nie czuję bólu. A panu pańska nie przeszkadza?Pan 1 patrzy na swój nadgarstek, długo milczy i powoli kiwa głową.

Pan 1: Chyba się do niej przyzwyczaiłem (mówi cicho). Wie pan, to tak jak codziennie patrzeć na ten sam obraz na ścianie, po jakimś czasie przestaje się go dostrzegać.

Pani 1: Ale przecież to wcale nie znaczy, że bez niego nie można się obejść. Ja bym chyba chciała spróbować, jak to jest bez smyczy przywiązanej do ręki. Chciałabym móc sama decydować – kiedy chcę, biorę Pusię na spacer, kiedy chcę wyjść sama, Pusia zostaje w domu. Mogłabym ją nawet oddać gdzieś na jakiś czas pod opiekę…

Pan 2: To dlaczego jej pani nie odwiąże?

Pani 1: Kiedyś, parę lat temu próbowałam… Ale bez skutku, samej ciężko odwiązać. A potem zrezygnowałam, uznałam, że nauczę się żyć razem z nią.Chwila ciszy. Nagle pan 2 podchodzi do pani 1 i wyciąga do niej dłoń.

Pan 2: Czy mogę?Ujmuje rękę pani 1 i odwiązuje smycz. Podaje ją pani 1, która ze zdumieniem przygląda się  smyczy i przekłada ją z ręki do ręki.

Pan 1: To niesamowite! Nie sądziłem, że to w ogóle możliwe. Czy… czy myśli pan, że udałoby się to samo panu zrobić z moją?Pan 2 odwiązuje smycz z ręki pana 1.

Pan 2: To teraz pana poproszę o to samo.Pan 1 wstaje z ławki i spełnia prośbę pana 2.

Pan 2: Jak inaczej! Dziękuję panu! A właściwie… jak pan ma na imię? Bo ja jestem Wiktor.

Pan 1: Marcin. Bardzo mi miło.Ściskają sobie dłonie. Pani 2 również wstaje i podaje swoją dłoń.

Pani 1: Agnieszka. Miło mi panów poznać.